មហារីកសុដន់ គឺជាជំងឺមហារីក ដែលកើតមានជារឿយៗ ចំពោះស្ដ្រីទូទាំងពិភពលោក និង ជាជំងឺមហារីកជាប់ លំដាប់ថ្នាក់លេខ ២ ដែលបណ្ដាលឱ្យស្ដ្រីជាច្រើន បាត់បង់ជីវិត។ ជំងឺមហារីកសុដន់ ដំណាក់កាលដំបូង មិនអាចមើលដឹងឡើយ អ្នកជំងឺភាគច្រើន បានឈានដល់ ដំណាក់កាលទី៣ ឬ ទី៤ហើយ ទើបបានត្រូវវិនិច្ឆ័យឃើញថា មានកើតជំងឺនេះ។ ស្ដ្រីដែលមានអាយុ ចាប់ពី៤៥ឆ្នាំឡើង នឹងប្រឈមជាមួយ គ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ ក្នុងការកើត ជំងឺមហារីកសុដន់ ជាពិសេស រយៈកាលមុន និងក្រោយពេល អស់រដូវ។ មានស្ដ្រី វ័យក្មេងជាច្រើន មិនបានចាប់អារម្មណ៍ អំពីរោគសញ្ញា នៃជំងឺមហារីកសុដន់ ដូចជា ដុំពកក្នុងសុដន់ និងការហូរចេញ ទឹកថ្លា សារធាតុរាវ តាមចុងសុដន់ ព្រោះពួកគាត់ជឿជាក់ថា វ័យរបស់ពួកគាត់ មិនគួរកើតមាន ជំងឺមហារីកសុដន់ ឡើយ។ ជាទូទៅ គ្រោះថ្នាក់ ក្នុងការកើតមានជំងឺមហារីកសុដន់ ភាគច្រើនកើនឡើងតាមវ័យ និងអាយុរបស់ស្ដ្រី ប្រវត្ដិគ្រួសារ និងប្រវត្ដិ នៃការបន្ដពូជ ក៏ជាកត្ដាដែលជំរុញឱ្យកើតមាន ជំងឺនេះផងដែរ។
កត្ដាតំណរពូជ ដូចជាការផ្លាស់ប្ដូរនៃ ហ្សែន BRCA1 និង BRCA2 ជាហេតុបណ្ដាលឱ្យ មានគ្រោះថ្នាក់ ក្នុងការកើតមានជំងឺ មហារីកសុដន់ និងកន្សោមពង ក៍អាចជាកត្ដាចាំបាច់ ដែលបណ្ដាលឱ្យមាន គ្រោះថ្នាក់ ក្នុងការកើតមានជំងឺ មហារីកសុដន់ផងដែរ។ កង្វះខាតនូវការយល់ដឹង អំពីភាពចាំបាច់នៃការពិនិត្យវិនិច្ឆ័យ និងស្វែងរកការព្យាបាល នៅតំណាក់កាលដំបូងនៃជំងឺ អាចបណ្ដាលឱ្យមហារីក មានការរាតត្បាត យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅក្នុងតំណាក់កាល ដែលធ្ងន់ធ្ងរ ជំងឺមហារីក អាចនឹងរាលដាលដល់ឆ្អឹង ក ក្រពេញទឹករងៃ ថ្លើម និងសួត។ មានស្ដ្រីជាច្រើនគិតថា ដោយពួកគាត់មានវ័យក្មេង និងមិនគួរកើតមាន ជំងឺមហារីកសុដន់ ហើយក៍បានគិតថាដុំពកនោះ គឺគ្រាន់តែជាគីសទឹក រឺដុំសាច់ដែលគ្មានគ្រោះ ថ្នាក់។ ដុំពកនៅក្នុងសុដន់ គួរតែពិនិត្យតាមដាន ឱ្យបានល្អិតល្អន់។ ក្នុងករណីខ្លះ ការព្យាបាលដុំពកប្រភេទស្លូត នឹងមានការចាំបាច់ មុនពេលដែលវាប្រែក្លាយទៅជាដុំពកប្រភេទកាច ហើយវិវត្ដន៍ ទៅជាដំបៅមហារីកនៅថ្ងៃមុខ។
ការប្រទះឃើញជំងឺមហារីកសុដន់
វិធីការពារជំងឺមហារីកដែលល្អបំផុតនោះ គឺការរកឃើញ ឱ្យបានទាន់ពេលវេលា។ ស្ដ្រីដែលមាន អាយុចាប់ពី ៤០ឆ្នាំដល់៤៩ឆ្នាំគួរធ្វើការថតឆ្លុះសុដន់ (mammogram) រៀងរាល់ឆ្នាំម្ដង និងរៀងរាល់២ឆ្នាំ ម្ដងនៅពេល ដែលពួកគាត់ មានអាយុចាប់ពី៥០ឆ្នាំឡើងទៅ។
ការថត Mammogram គឺជាវិធីមួយ ដែលមានប្រសិទ្ធិភាព ក្នុងការពិនិត្យរុករកភាពខុស ប្រក្រតីនៃសុដន់ និងមហារីកសុដន់។ សម្រាប់ស្ដ្រីវ័យក្មេងដែលក្នុងក្រុមគ្រួសារ ធ្លាប់មានប្រវត្ដិ កើតជំងឺមហារីកសុដន់ រឺមានដុំពកក្នុង សុដន់គួរពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេស ដើម្បីធ្វើការពិនិត្យ វិនិច្ឆ័យ និងស្វែងរកឱ្យបានទាន់ពេលវេលា។
នៅមន្ទីរពេទ្យ Raffles ការថត Mammogram ត្រូវបានអនុវត្ដន៍ឡើង ដោយប្រើប្រាស់ នូវឧប្បករណ៍ដែលទំនើប ហើយមានប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ជាង ក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ដោយកាត់បន្ថយ ការរងនូវថាមពលកាំរស្មី។ សមត្ថភាពក្នុងការថតយករូបភាព សម្រាប់ធ្វើការ វិនិច្ឆ័យរុករក នូវភាពខុសប្រក្រតី ដែលមានប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់ មានន័យថា ពេលវេលា នៃការថតថយចុះ នៅត្រឹមតែពាក់កណ្ដាល ហើយជាលទ្ធផលកាត់បន្ថយ នូវភាពចាំបាច់ក្នុងការវិល ត្រឡប់មកវិញ ដើម្បីធ្វើការថត Mammogram ។
ការព្យាបាល
ដោយភាពជឿនលឿន នៃបច្ចេកវិទ្យា ដ៍ទំនើបនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ការព្យាបាលភាគច្រើន អាចនឹងទទួលបាន ជោគជ័យ ម្លោះហើយ បានបង្កើននូវអាត្រារស់រាន របស់អ្នកជំងឺ។ នៅមន្ទីរពេទ្យ Raffles អាត្រាជាសះស្បើយនៃ អ្នកជំងឺមហារីកសុដន់ ដែលទទួលការព្យាបាល នៅតំណាក់កាលដំបូង ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើការវះកាត់ មានរហូតដល់ ទៅជិត ១០០%។
ប្រសិនបើភាពខុសប្រក្រតី ត្រូវបានប្រទះឃើញ ក្នុងរូបភាពថតឆ្លុះនោះ ការច្រិបយកជាលិកា (biopsy ) នឹងត្រូវ ធ្វើឡើងដោយច្រិបយក កោសិកាមួយចំនួន ដើម្បីយកទៅធ្វើការវិភាគ ដោយមីក្រូទស្សន៍។ រយៈពេលពីការរុករក រហូតដល់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ តែងតែជាពេលវេលា សំខាន់បំផុតសម្រាប់អ្នកជំងឺ ហើយទាំងនេះគឺអាចអនុវត្ដន៍ឡើង នៅមន្ទីរពេទ្យ Raffles ដោយប្រើរយៈពេលដ៍ខ្លីបំផុត។
ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាដ៍ជឿនលឿន ដុំពកក្នុងសុដន់ភាគច្រើន អាចត្រូវច្រិបយកទៅពិនិត្យ រឺយកចេញតែម្ដងដោយ ការវះកាត់បើកមុខតូច។ នេះគឺជាវិធីច្រិបយកជាលិកា ទៅពិនិត្យដែលគ្រាន់តែ ចោះប្រហោងដ៍តូចមួយនៅលើ ស្បែករបស់អ្នកជំងឺ និងចាក់បញ្ចូលម្ជុលមួយ ក្រោមការចង្អុលបង្ហាញ ដោយរូបភាព (image guidance)។ វាខុសគ្នានឹងការច្រិប យកជាលិកាទៅពិនិត្យ ដោយចាក់បញ្ចូលម្ជុលច្រើន កន្លែង ដើម្បីច្រិបយក សាច់ទៅពិនិត្យ វិធី ពិនិត្យ ថ្មីមួយនេះអាចច្រិបយកសាច់ ជាច្រើនកន្លែងដោយគ្រាន់តែ ចាក់បញ្ចូលម្ជុលមួយកន្លែងប៉ុណ្ណោះ។ ដុំពកតូចៗនៅក្នុងសុដន់ អាចត្រូវបានយកចេញតែម្ដង ដោយប្រើវិធីនេះ ហើយវិធីនេះអាចអនុវត្ដន៍ ឡើងនៅក្នុង គ្លីនិកដោយគ្រាន់តែចាក់ថ្នាក់ស្ពឹក (ជំនួសការចាក់ថ្នាំសន្លប់) និងមិនចាំបាច់មានការស្នាក់ នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យឡើយ។
ការព្យាបាល
អ្នកជំងឺមហារីកសុដន់ មិនប្រាកដថាត្រូវបាត់បង់ សុដន់ទាំងមូលឡើយ។ នៅមន្ទីរពេទ្យ Raffles អ្នកជំងឺគ្រប់រូប នឹងទទួលបានការថែទាំ យ៉ាងម៉ត់ចត់ពីក្រុមអ្នកជំនាញ ឯកទេសផ្នែកសុដន់ និងជំងឺមហារីក ដើម្បីផ្ដល់ការព្យបាល និងការថែទាំដែលល្អបំផុតដល់អ្នកជំងឺ។ យើងខ្ញុំក៍មានផ្ដល់សេវាកម្ម គាំទ្រដល់អ្នកជំងឺមហារីកផងដែរ រួមមានការបំប៉នរាងកាយ ខាងផ្នែកចំណីអាហារ ការផ្ដល់យោបល់ និងជួយកាត់បន្ថយ ការឈឺចាប់ដល់អ្នកជំងឺ។
នៅពេលធ្វើការសំរេចចិត្ដ នូវវិធីព្យាបាលដែលសមស្រប បំផុតដល់អ្នកជំងឺ យើងតែងតែពិចារណា នូវតំណាក់កាល នៃមហារីក អាយុ និងសុខភាពរបស់អ្នកជំងឺ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ឧ. រយៈកាលមុន រឺក្រោយពេលអស់រដូវ។ គ្រូពេទ្យ ឯកទេសយើងខ្ញុំ នឹងពិភាក្សាជាមួយអ្នកជំងឺ នូវវិធីព្យាបាល ដូចជាការវះកាត់ ការព្យាបាលដោយបាញ់កាំរស្មី ការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី ការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូន រឺការព្យាបាលឱ្យចំគោលដៅ។
ការវះកាត់គឺជាវិធីព្យាបាលមួយ ដែលសំរិតសំរាងឡើង ដើម្បីទទួលនូវលទ្ធផលដែលល្អបំផុត - ទាំងការរស់រានមានជីវិត ព្រមទាំងសោភ័ណភាព ផងដែរ។ នៅពេលការវះកាត់ត្រូវបាន សន្មតថាជាវិធីព្យាបាលតែមួយគត់នោះ ជំងឺ មហារីកសុដន់ភាគច្រើន អាចទទួលការព្យាបាល ដោលវិធីវះកាត់ដែលរក្សាទុក សុដន់របស់អ្នកជំងឺ។ នេះគឺជាការ យកចេញនូវដុំមហារីក ដែលមិនបណ្ដាលឱ្យមាន ការប៉ះពាល់ដល់ទ្រង់ទ្រាយ សុដន់ច្រើនពេកឡើយ។ ទោះបីជាមានករណីខ្លះ សុដន់ទាំងមូលនឹងត្រូវវះកាត់យកចេញ រឺផ្អែកទៅតាមតំរូវការ របស់អ្នកជំងឺមានបច្ចេកទេសវះកាត់ ជាច្រើនក្នុងការធ្វើសុដន់ឡើងវិញ ដែលផ្ដល់លទ្ធផលគួរជាទីគាប់ចិត្ដ។ វិធីនេះទាក់ទិន នឹងការយកចេញនៃសុដន់ទាំងមូល ហើយរក្សាទុកតែស្បែក និង/រឺក្បាលសុដន់ដែល ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាការ វះកាត់ដោយទុកនូវស្បែក រឺក្បាលសុដន់បំរុង (Skin-sparing or Nipple-sparing Mastectomy)។ វិធីនេះអនុញ្ញាតិឱ្យមានការធ្វើ សុដន់ឡើងវិញដោយយក ជាលិកាពីផ្នែកផ្សេងនៃរាងកាយ របស់អ្នកជំងឺ រឺការដាក់សុដន់សិប្បនិមិត្ដ។ បច្ចេកទេស នេះត្រូវបានបញ្ជាក់ថា ជាវិធីសាស្ដ្រដែលមានសុវត្ថិភាព ដូចវិធីវះកាត់បុរាណ ប៉ុន្ដែវាផ្ដល់នូវសោភណ្ឌ័ភាពដែល ល្អបំផុត។
ការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី/ ការព្យាបាលដោយបាញ់កាំរស្មី/ ការព្យាបាលដោយសំលាប់ កោសិកាមហារីក
ក្រោយពេលធ្វើការវះកាត់ យកកោសិកាមហារីករួចរាល់ ការព្យាបាលបន្ថែមនឹងត្រូវ ទាមទារឱ្យធ្វើឡើងដើម្បី កាត់បន្ថយនូវគ្រោះថ្នាក់ នៃការលាប់ឡើងវិញ នៃជំងឺមហារីក ព្រមទាំងបង្កើននូវឱកាស រស់រានមានជីវិតឱ្យបាន យូរអង្វែង។ ទោះបីជានៅក្នុង តំណាក់កាលដំបូងនៃ មហារីកសុដន់ កោសិកាមហារីកក៍អាច នឹងរាតត្បាតពីទីតាំង ដើមទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយបាន ដូច្នេះហើយការព្យាបាលបន្ថែម មានភាពចាំបាច់ដើម្បី សំលាប់កោសិកា មហារីកតូចៗដែលគេ មិនអាចមើលឃើញតាមរយៈ ការថតឆ្លុះ រឺការធ្វើតេស្ដឈាម។
វិធីព្យាបាលបន្ថែម ក្រោយពេលធ្វើការវះកាត់រួមមាន ការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី ការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូន ថ្នាំ trastuzumab ¬Herceptin¦ សម្រាប់ការព្យាបាល ដោយសំលាប់កោសិកាមហារីក ការព្យាបាលដោយបាញ់កាំរស្មី រឺការផ្សំចូលគ្នានៃវិធីព្យាបាលទាំងនេះ។
ការព្យាបាលបែបគីមីសាស្ដ្រ (Chemotherapy) ជាវិធីព្យាបាលមួយ ដែលទាមទាឱ្យអ្នកជំងឺ ប្រើថ្នាំគីមីដើម្បី សំលាប់កោសិកាមហារីក។ ថ្នាំទាំងនេះ អាចផ្ដល់ជូនជាលក្ខណៈថ្នាំលេប (តាមមាត់) រឺតាមរយៈការចាក់បញ្ចូល តាមសរសៃឈាម។ ការព្យាបាលប្រភេទនេះ មិនទាមទារ ឱ្យអ្នកជំងឺសំរាក នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យឡើយ។ ការព្យាបាលបែបគីមីសាស្ដ្រ មិនអាចគង់បានរហូតដល់ រយៈពេល៦ខែនោះទេ ជាទូទៅនឹង ត្រូវមានការញ៉ាំថ្នាំជាបន្សំ។
ការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូន គឺមានគោលបំណង ក្នុងការបញ្ឈប់អ័រម៉ូន estrogen គឺជាអ័រម៉ូនដែលបណ្ដាលឱ្យ កោសិកាមហារីកកាន់តែរីកធំទៅ។ ការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូន ជាធម្មតា គឺមានលក្ខណៈជាថ្នាំលេប (ថ្នាំគ្រាប់)។
Trastuzumab គឺជាប្រភេទថ្នាំដែលសំលាប់ កោសិកាដែលផលិតប្រូតេអ៊ីន HER2 ច្រើនហួសកំរិត។ ប្រមាណជា ២០% នៃអ្នកជំងឺមហារីកសុដន់មាន HER2 positive ។ មានការសិក្សាបង្ហាញថា ការផ្សំចូលគ្នានូវវិធីព្យាបាល ដោយកំទេចប្រតេអ៊ីន HER2 និងវិធីព្យាបាល ដោយថ្នាំគីមីបានធ្វើឱ្យ អាត្រារស់រាននៃស្ដ្រីដែលមានជំងឺ មហារីកសុដន់ (HER2 positive) មានភាពប្រសើរឡើង។ Trastuzumab នឹងត្រូវផ្ដល់ជូន ដោយការចាក់បញ្ចូល តាមសរសៃឈាមនៅក្នុងពេល និងក្រោយការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី សម្រាប់រយៈពេល ព្យាបាលសរុបចំនួន១២ខែ។
ការព្យាបាលដោយបាញ់កាំរស្មី គឺជាវិធីព្យាបាលសម្រាប់តែ កោសិកាមហារីកនៅមួយកន្លែង ដែលមិនបានរាតត្បាត ទៅកន្លែងផ្សេងទៀត។ ជាទូទៅវិធីព្យាបាលនេះ នឹងត្រូវផ្ដល់ជូនក្រោយការ វះកាត់យកដុំពកចេញដោយ រក្សាទុកសុដន់ និងពេលខ្លះក្រោយការ វះកាត់យកសុដន់ចេញ។ សម្រាប់ស្ដ្រីដែលមានគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ ក្នុងការលាប់ឡើងវិញ វេជ្ជបណ្ឌិតប្រើវិធីព្យាបាល ដោយបាញ់កាំរស្មី ក្រោយពេលវះកាត់សុដន់ ចេញដើម្បីសំលាប់ កោសិកាមហារីក ដែលនៅសល់ក្នុងជាលិកា ជាប់នឹងសុដន់ ដូចជាប្រអប់ទ្រូង រឺក្រពេញទឹករងៃ។ ការព្យាបាលដោយ បាញ់កាំរស្មីចែកជា ដូសតូចដែលនឹងត្រូវផ្ដល់ជូន មួយថ្ងៃមួយដងសម្រាប់រយៈពេល បីបួនសប្ដាហ៍។
មិនមែនស្ដ្រីគ្រប់រូប ដែលមានជំងឺមហារីកសុដន់ ចាំបាច់ត្រូវទទួលការព្យាបាល បន្ថែមនោះទេ។ ការព្យាបាលបន្ថែម នេះគឺសម្រាប់អ្នកជំងឺ ដែលប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ ក្នុងការលាប់ឡើងវិញ។ វេជ្ជបណ្ឌិត នឹងផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យ និងប៉ាន់ប្រមាណ ដើម្បីធ្វើការសំរេចចិត្ដថា តើអ្នកជំងឺប្រភេទណា ដែលគួរទទួលការព្យាបាលបន្ថែម។
មានតេស្ដពីរប្រភេទ ដែលអាចជួយក្នុងការ សំរេចចិត្ដថាតើការព្យាបាល ដោយថ្នាំគីមីមានអត្ថប្រយោជន៍ ដល់អ្នកជំងឺដែររឺទេ?
* តេស្ដម្យ៉ាងដែលមានឈ្មោះថា 21-gene recurrence score assay (រឺក៍ហៅថា Oncotype DX™) អាចមានប្រយោជន៍ ក្នុងការសម្រាំងយកស្ដ្រីដែលមាន receptor របស់អ័រម៉ូន សេតរៀងនេ វិជ្ជមាន (ER-positive) ហើយមានជំងឺមហារីកសុដន់ តំណាក់កាលដំបូង និងមិនមានរាតដាល ដល់ក្រពេញទឹករងៃ ជាអ្នកជំងឺដែលទទួលបាន នូវអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុត នៅពេលទទួលការព្យាបាល ដោយថ្នាំគីមី។
* កម្មវិធីសម្រាប់ការវាយតំលៃ តាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណែត (Adjuvant! Online, www.adjuvantonline.com) អាចជួយក្នុងការប៉ាន់ស្មាន អំពីភាពគ្រោះថ្នាក់ និងអត្ថប្រយោជន៍ នៃការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី (ព្រមទាំង វិធីព្យាបាល endocrine)។
ការសំរេចដែលទាក់ទិន នឹងការព្យាបាលបន្ថែម ត្រូវធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើ បុគ្គលនីមួយៗ។ ការសំរេចចិត្ដនេះគួរ តែធ្វើឡើងដោយមាន ការពិគ្រោះពិភាក្សាជាមួយ អ្នកឯកទេសផ្នែកមហារីក។ បន្ថែមពីលើកត្ដា ដែលបានពណ៌នាខាងលើ វេជ្ជបណ្ឌិតនឹងធ្វើការ ពិចារណាបន្ថែមទៅលើ បញ្ហាសុខភាពទូទៅ របស់អ្នកជំងឺ រួមផ្សំជាមួយចំណង់ ចំណូលចិត្ដរបស់ពួកគាត់ ក្នុងការជ្រើសរើសវិធីព្យាបាល។ បន្ថែមពីលើវិធីព្យាបាល ដែលជាស្ដង់ដានោះ អ្នកឯកទេស ផ្នែកមហារីកអាចនឹងណែនាំ នូវវិធីព្យាបាលដ៍សក្ដិសម ដែលត្រូវបានសិក្សា និងជួយឱ្យប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការ ព្យាបាលជំងឺមហារីក មានភាពរិតតែប្រសើរឡើង។
នៅមន្ទីរពេទ្យ Raffles អ្នកឯកទេសខាងមហារីកសុដន់ អាចអនុវត្ដន៍ការស្ទង់នូវ កត្ដាគ្រោះថ្នាក់សម្រាប់បុគ្គល និមួយៗ ផ្ដល់យោបល់នៃការ ធ្វើតេស្ដបន្ថែម មធ្យោបាយក្នុងការ កាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ និងការថត mammograms រឺ ការថតពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ។ ការប្រទះឃើញទាន់ពេល និងការព្យាបាលពិនិត្យ ថែទាំដែលសមស្របអនុញ្ញាត ឱ្យស្ដ្រីដែលមាន ជំងឺមហារីកសុដន់ នាពេលបច្ចុប្បន្ន មានឱកាសរស់នៅ កាន់តែប្រសើរឡើង៕
